Dua ya Faraja

Sophy Onura

Msururu wa Mbayuwayu

Dua ya faraja

Sophy Onura

Imarisha Lugha

Dua ya Faraja

Kimechapishwa na:

Queenex Publishers Ltd.

S.L.P 56049-00200, Nairobi, Kenya.

Simu: 0727 794 498, 0715 808 200

Barua pepe: info@queenexpublishers.co.ke

queenexbooks@gmail.com

Tovu: www.queenexpublishers.co.ke

Haki zote zimehifadhiwa. Hairuhusiwi kuiga, kunakili,

kupigisha chapa kutafsiri au kukitoa kitabu hiki kwa jinsi

yoyote ile bila idhini, kwa maandishi ya Queenex Publishers

Limited.

Chapa ya kwanza 2018

ISBN: 978-9966-115-11-9

Sura ya kwanza

Tik! Tak! Akrabu za saa zilitoa sauti kwa mfululizo.

Sauti hiyo ilimwudhi sana Gambo aliyekuwa akiufurahia

usingizi mwanana asubuhi ile mbichi. Kwa usaidizi wa

vidole vya shahada, aliyaziba masikio yake ili aepuke

alichokiita kelele na kisirani tukutu za saa.

Papo hapo, alianza awamu ya pili ya usingizi

huku akikoroma kwa sauti ya kutisha ungedhani alikuwa

katika mashindano na vyura wakorotao kidimbwini.

Ilikuwa dhahiri kuwa Gambo alikuwa akifurahia uhondo

wa usingizi wa kipekee pale kitandani. Kwa siku nyingi

usingizi kama huo ulikuwa umeadimika kwake mfano wa

wali wa daku.

Awali hakuwahi kupata mwanga kuhusu utulivu

wa mawazo wala kivuli cha kujisetiri kutokana na ukali

wa matatizo. Daima hakuelewa maana ya neno raha.

Kwake lilikuwa neno tu labda msamiati wa wasomi

uliotiwa kwenye kamusi kimakosa. Aliishi maisha ya

bahati nasibu. Kufanikiwa kwake katika jambo lolote hasa

kupata mahitaji ya kimsingi, kulitegemea kuangukiwa na

nyota ya jaha.

Mbali na Gambo mwenyewe, hakuna mwingine

aliyejua namna alivyojipata katika utumwa ule. Kwa

sababu ya mazingira alimoishi, aghalabu Gambo alijikuta

akiwa mwele wa ndwele si haba kama vile utapiamlo,

homa ya matumbo na mafua. Hakuwa na budi kukubali

maisha na mawimbi yake yalivyomvamia.

Kadri mawimbi hayo ya maisha yalivyompeperusha

kama ukuti wa mnazi, ndivyo alivyolazimika kuufuata

mkondo wake. Hakuufuata kwa kupenda. Kichwani alijawa

na maswali mpururu yaliyomfanya ashibe kwa uchungu

na majuto. Hata hivyo, si walisema wahenga lisilo budi

hubidi? Alisadiki usemi mkongwe kuwa dunia ni tambara

bovu. Alijiuliza mara kwa mara kwa nini katika umri huo

mdogo alilazimika kubeba mzigo mzito wa maisha?

Gambo alizidi kulala na kukoroma. Sasa alikuwa

maskini asiye na mbele wala nyuma. Katika ile hali ya

uchochole, Gambo alijipata yu miongoni mwa kundi la

vijana ambao walirandaranda ovyo mijini wakitafuta riziki

kwenye majaa ya taka. Vilevile, katika ‘siku takatifu’

alivyoiita Gambo, angekimbia kwenye mkahawa na

kununua kopo la uji katika mkahawa wa Makangati.

Hiyo ni siku ambayo angepata msamaria mwema ampe

angalau shilingi tano. Makangati, mkahawa maarufu

katika mtaa wa Rabeki, ulisifika sana hasa kwa mapishi

yake mazuri na vyakula ainati kama ‘hawhaw’ yaani

dagaa wa kukaanga, ‘ugali macho’ yaani ugali kwa mayai

na uji moto. Licha ya vyakula vingi kuwepo, vyakula

hivyo viliuzwa kwa bei nafuu sana. Hilo ndilo lililofanya

Makangati kuwameza wateja sufufu pasi na kuwatema

hadi pale walipomaliza kuhudumiwa.

Kitaka, mwanamume aliyekuwa kidurango, mnene

kwa kimo na mwenye pua iliyochongoka, alikuwa mmoja

kati ya wahudumu katika mkahawa ule ulioitwa Makangati.

Aliifanya kazi yake kwa dhati na imani kuliko wahudumu

wengine. Utendakazi wake uliongeza nguvu sumaku ya

kuwavutia wateja katika mkahawa ule.

Kila wakati Gambo alipoangukiwa na nyota ya

jaha na kupata hela, alimkuta kisadfa yule Kitaka akiwa

mhudumu wa zamu. Hivyo basi ikawa ni bahati maradufu

kwake Gambo. Kwanza Kitaka angemtilia uji mwingi zaidi

ya kipimo cha kawaida. Pia, angempa masalia ya chakula

walichokuwa wamekila wateja na kusaza.

Wawili hao wakawa wanakuza uhusiano wa karibu

uliokua na kuwa urafiki wa kupigiwa mfano. Urafiki

wa Kitaka na Gambo – mtu mzima na mtoto! Ajabu.

Walipokutana walikuwa kama mtu na nduguye hasa.

Kwa mara ya kwanza Gambo aliweza kutabasamu

na kuwa na sababu ya kutabasamu kila alipopata fursa

ya kuutembelea mkahawa wa Makangati. Alipaona hapo

mkahawani mfano wa nyumbani penye mapenzi, malezi

na furaha. Alipokuwa pale kwa dakika chache tu aliweza

kuufungia nje ulimwengu wake wa shida na matatizo.

Aliweza kucheka tena. Alijihisi akiwa mtoto kabisa.

Kila kulipokucha, Gambo alituma dua kwa Muumba

wake ampe sababu ya kufika pale mkahawani. Hii ikawa

sala ya kila siku. Akawa anaishi tu kwa ile ile bahati

nasibu ya kila siku, pasipo na kujali mavazi wala makazi

ila tumbo tu.

Tumbo lilo hilo ndilo lililomsukuma Gambo

kupevuka zaidi na kila kulipokucha alisuka mikakati

mipya ya kupata chakula. Alizurura mitaani na hata

kujipata kwenye mitaa mipya iliyokuwa mbali sana na

mtaa wake wa awali yaani Rabeki. Kila alipojaliwa kupata

masalia ya vyakula kwenye majaa ya taka, kwake yeye

angesherehekea. Angesherehekea na kumshukuru

Mola kumjalia riziki. Baadhi ya wapitanjia waliingiwa na

kichefuchefu wakatema mate. Kwake hakujali kitu, ilikuwa

mfano wa karamu tosha. Waama, ganda la muwa la jana,

chungu kaona kivuno.

Baada ya kuzurura kutwa kucha kwenye mitaa

ya mbali, angerudi mtaani Rabeki kwenye makazi yake

pamoja na ‘ndugu’ zake kwani alijua fika kuwa mbacha

hauachwi kwa msala upitao. Kijana Gambo ndiye

aliyekuwa mdogo kati ya ‘ndugu zake’ wote. Kwa hivyo

ili kuendelea kuwa mmoja kati ya wote kwenye kundi lile,

alilazimika kutia bidii zaidi ili kupata chakula cha kuwatosha

wote. Wenzake waliona kuwa watu walimsikitikia katika

udogo wake kwa hivyo wangemsaidia upesi kuliko wao.

Hata haikuwa kazi rahisi kwake. Isitoshe, wale

wenzake wangempa kichapo cha mbwa iwapo angerudi

bila chakula cha kuwapa. Maskini Gambo! Alipatwa na

shinikizo la kimawazo. Badala ya kuwategemea wakubwa

wake ni wao waliokuwa wakimtegemea!

Kwanza alipoikumbuka siku aliyopokea kichapo

kilichomsababisha kupoteza fahamu, alitokwa na machozi

yaliyomwacha na machungu ndani ya moyo wake. Kovu

moja kipajini pake lilikuwa kumbukumbu tosha ya kipigo

hicho.

Machungu aliyohisi moyoni na mwilini, yalikuwa

kama kutia msumari moto juu ya kidonda na kuunda

donda ndugu lisilosikia dawa wala kafara. Uchungu wa

mwilini angeweza kuustahimili, wa moyoni angeufanyaje?

Angeupoza na nini? Hivyo basi, ili kuepuka yaliyojiri

wakati huo kujirudia, alijikaza na kupekuapekua ndani ya

yale majaa. Ombi lake likiwa moja tu, kupata chakula.

Alijipata mara nyingi akililaumu tumbo. Ilimdhihirikia kuwa

matatizo yake mengi yalisababishwa na tumbo. Kichapo

alichokipata kilisababishwa na tumbo lilo hilo. Hakika

aliapa ndani kwa ndani kuwa laiti angalikuwa na uwezo

angaliliondoa tumbo lake na kuwatupia mbwakoko.

Nyakati ngumu alizokuwa akipitia Gambo, ndizo

zilizomfanya siku zote kukosa furaha.Yaliyokuwa moyoni

mwake pia yalichangia pakubwa. Ajabu ni kwamba,

hakuna aliyejua siri iliyokuwa moyoni mwake Gambo,

hata wale ‘ndugu zake’ hawakujua. Kweli moyo wa

binadamu ni msiri; ungefunguka...

Gambo alionekana mnyonge asiye na furaha wala

amani na daima dhaifu. Wakati ule alipokuwa amezama

katika durusu za maisha yake, alihisi mgoto kwenye bega

lake. Hakushtuka bali aliendelea na safari yake. Maisha

mtaani yalikuwa na migongano na misuguano mingi,

hivyo basi mgoto mmoja begani haukuwa ajabu kwake.

Lilikuwa jambo la kawaida tu.

Kabla ya kupiga hatua mbili, aliguswa tena na mara

hii mgoto ukafuatiwa na jina lake.

“Gambo…!” sauti aliyoijua na kuizoea ilisikika. “Siku

nyingi umepotea, lakini dunia kaka ndogo. Nkakusaka

kaka kote kote nthaani nisikupate. Leo hii nashukuru

Maulana kakuleta,” alisema Kitaka huku amekopoa

tabasamu sadakta iliyodhihirisha mpangilio mufti wa

meno kinywani mwake; meno yaliyokuwa meupe pepepe

kwenye ufizi mwekundu. Kweli asiyemzoea angemwona

kiumbe cha kuogofya iwapo ingekuwa mara yake ya

kwanza kukutana naye.

Kitaka, aliyekuwa ameathirika si haba na lafudhi

ya kikwao, alizungumza kwa mahadhi ya kupendeza.

Alikuwa mzaliwa wa Pwani ya Kenya, kwenye kisiwa cha

Wasini.

Sauti yake ya radi iliyokuwa ya kipekee ilimfanya

ajulikane kote mtaani kwa jina la utani la bwana Radi,

ingawa si watu wengi walioelewa asili ya lakabu hiyo.

Isitoshe, mavazi yake yalikuwa ya kipekee pia. Siku

zote alivalia suti ya rangi ya kijivu, suruali iliyopachikwa

milia miembamba ya rangi ya samawati kuanzia kiunoni

hadi miguuni kwenye muundi. Nalo shati lilikuwa fupi

lenye ukosi mkubwa ulioning’inia ungedhani ni masikio ya

sungura. Kwa kweli suti ile ilimchukua Kitaka sawasawa

na kudhihirisha tumbo lake vilivyo. Lilitokeza mbele

na lilitikisika kila alipocheka. Hivyo basi, umbo lake

lilionekana waziwazi alivyoumbika huku mavazi yake

yakipigia debe umbilikimo wake.

Kitaka alikuwa na tajriba ya miaka mingi katika upishi

na mapishi yake yalipendwa na kila mja aliyetembelea

mkahawa wa Makangati mtaani Rabeki. Alikuwa mcheshi

na mwingi wa furaha, ambaye hakukosa neno la kuchangia

katika mazungumzo yoyote.

“Naam… rafiki yangu waelewa hizi shughuli kaka …

hizi shughuli kakangu,” Gambo alimjibu Kitaka huku

akionekana kushangaa na mwenye hofu kwani hakutaka

kutaja shughuli zile halisi alizozirejelea.

“Thughuli gani kaka? Thughuli halisi zenyewe ndizo

zanileta kwako. Twende nikakueleze,” alimwelekeza

Gambo kwa haraka.

Wakati ule Gambo hakujua aseme au ajibu nini.

Hakupenda kuharakishia kutoa uamuzi wa mara moja,

lakini siku ile alilazimika kupanga na kupangua mawazo

yake ili atoe uamuzi wa haraka.

“Wafikiria nini bwana, twende chemba

tukazungumze. Niliyo nayo leo nina uhakika yatakufaa.

Twendee,”… alisema Kitaka.

Gambo akimkata Kalima na kusema, “Nafsi yangu

yanitatiza lakini mahitaji yanizidi.”

Hilo halikuwa jibu lililomlenga Kitaka bali kibwagizo

alichokipenda kukikariri angalau kujipa moyo alipokuwa

katika zile harakati za kutafuta chakula kwenye mapipa

kule mitaani. Wakati mwingi alikariri mashairi yake

aliyokuwa akijitungia endapo angepata fursa.

Ajabu ni kwamba Gambo hakuwa amesoma sana

kwani kikomo chake cha elimu kilikuwa darasa la tatu,

lakini alijua kuandika na kusoma vizuri ingawaje kwa

Kiswahili tu. Mkoba aliokuwa akitumia kwenda shuleni,

bado aliubeba kila alipoenda kule mitaani. Mle ndani

mlikuwa na kalamu na kitabu ingawaje vikuuukuu.

Alimgeukia Kitaka na kumsaili, “Lipi la mno? Wataka

usaidizi?Una chakula cha kunipa?” Yote hayo yalikuwa

baadhi tu ya maswali yaliyokuwa moyoni mwa Gambo.

Kitaka aliongoza njia naye Gambo akamfuata nyuma

bila kufahamu pale alipoelekea. Alikuwa na matumaini ya

kupata majibu yote ya yale maswali aliyokuwa nayo.

“Twende haraka kijana. Niliyo nayo moyoni ni ya

dharura,” Kitaka alimhimiza Gambo.

Baada ya kutembea kwa muda mrefu, hatimaye

rafiki hao wawili walifika kwenye kibanda kimoja. Waliketi

kwenye bao na kuanza gumzo. Aliyohadithiwa Gambo

yalimfanya atabasamu kwa furaha na hamu kubwa. Alipiga

darubini na kuona shida alizokuwa nazo zikiondoka na

kutokomea tokomoko. Kupata chakula na mavazi mazuri

lisingekuwa tatizo tena.

Kitaka alikuwa amemuahidi kazi ambayo

ingemwondolea shida zote, alitakiwa pia kuianza siku ile

ile. Basi baada ya kuelewana, waliondoka sehemu ile

na kuelekea alikoishi Kitaka. Njiani walitambiana hadithi

huku wakicheka ovyo na kwa furaha.

Baada ya kupewa mavazi rasmi ambayo alielezwa

kuwa ni ya kufanya kazi, Gambo alifurahi sana na

kumshukuru Kitaka. Kisha wakaondoka ili Gambo

aelekezwe mahali na kuelezwa namna ya kufanya kazi.

Gambo alimfuata unyo unyo, kwapani amepachika

ule mkoba wake. Kadri walivyozidi kusonga ndivyo

giza lilivyozidi kubisha hodi na kuifunika ardhi gubigubi.

Gambo alizidisha kasi na kuziambua nyayo zake

kiba… akibandika kiba… akibandua kuelekea asikokujua.

Kijibaridi kikali kilikuwa kimeanza kuwanyemelea wawili

hao na kumpepeta Gambo na kuvifanya vinywa vyake

kutetemeka huku meno yake yakiumana na kutoa sauti

ya mtataliko kama nyasi kavu.

Ghafla, Kitaka aliyekuwa hatua chache mbele ya

Gambo, alisimama na kwa ishara ya mkono akamwashiria

Gambo akaze mwendo. Gambo alipomfikia, Kitaka

alimshika mkono na pamoja walisonga kando ya kijia

hicho wakaanza kunong’onezeana kwa sauti za chini.

Baada ya kushauriana kwa muda mfupi, wawili hao

walifululiza hadi kwenye kisitu kilichokuwa hapo karibu.

Hapo walikutana na kundi fulani la vijana lililokuwa

likiwasubiri. Punde si punde, safari ya kazi ikaanza.

Waling’oa nanga kuelekea mjini Rimba, bila shaka kurina

asali kwenye jumba moja la kifahari; kuenda kuvuna

wasichokipanda. Gambo alikuwa amepewa kazi yake ya

kukamilisha. Shughuli yote pale ilimtegemea yeye.

Giza totoro lilitanda na kimya kikatawala

kote. Hakuna sauti ya kiumbe chochote iliyosikika

isipokuwa mikoroto ya vyura kutoka kijito Tala. Gambo

alinyapanyapa taratibu hadi dirishani, akiwa amemakinika

sana asije akawaamsha waliolala au kuwatahadharisha

mbwa wakali.Woga ulimvamia akaanza kuwa na wasiwasi

kama mwasi huku akijikaza ili atimize azimio lake.

Polepole alinyatia dirisha lile, akatanguliza kichwa

na mara moja akajisukuma ndani ya nyumba ile. Bila

shaka wenyeji walikuwa wamelala fofofo bila ufahamu

wowote wa yale yaliyojiri.

Bawabu naye pale langoni kwenye chumba chake

alikuwa katika harakati za kujitayarishia malazi baada ya

kuhakikisha kuwa kila kitu kilikuwa shwari bila shari.

Wiuwiuwiuwu...!!! Sauti ya king’ora ilipasua ukiwa

usiku ule na kufanya kila kiumbe kugutuka kutoka

usingizini. Mbwa walibweka ovyo kwa sauti za juu kwa

majibizano kana kwamba walikuwa katika tamasha za

muziki. Sauti za kike zilisikika zikipiga kamsa, huku watu

wakikimbia bila mwelekeo mahususi.

Gambo alianza kujuta, moyo ukaanza kumpapa na

kudunda dududu ungedhani ulitaka kutalikiana na mwili

wake. Damu ilimganda mishipani na nguvu zikamtenguka

mwilini huku nywele zake zikitimka timtim kichwani.

Aliona kifo kikimkodolea macho. Taa ziliwashwa

ndani ya nyumba ile, huku milio ya risasi ikisikika kule

nje, ishara tosha ya makabiliano kati ya magaidi na bila

shaka polisi.

Mlango ulifunguliwa kwa fujo na mbele yake

Gambo, alisimama mwanamume mwenye misulitinginya.

Alikuwa mrefu pia mnene na kivuli chake alichokitazama

wakati huo wote Gambo kilidhihirisha vyema umbo lile.

“Wewe ni nani? Unafanya nini hapa? Nani

alikutuma?” alifoka maswali bila kusita.

Gambo alilaani usiku ule. Alimlaani Kitaka pia

kwa kumshawishi ajitumbukize kwenye jehanamu ile

aliyoshuhudia barabara kabisa. Kweli, msiba wa kujitakia

hauna kilio.

Alibebwa juujuu kama unyoya na kutupwa chini pu.

Mbele ya umati wa watu uliokuwa umekusanyika pale

nje.

Kila mmoja aliyemtazama alikitikisa kichwa kwa

mshangao. Hakuna aliyejua namna ambavyo Gambo

aliingia mle chumbani. Wakati huo wote Gambo

aliukumbatia ule mkoba wake aliouenzi kama pigo la

moyo wake, jambo ambalo liliwashangaza watu zaidi.

“Choma! Moto! Mwizi choma!” ndizo sauti

zilizohanikiza hewani ghafla baada ya kile kimya kifupi

cha mshangao.

Gambo alilia kwi kwi kwi huku akiomba msamaha

lakini nani amsikie? Mafuta aina ya petroli yaliletwa na

mara moja akamwagiwa kwenye mwili akaloa.

Mauti yalimnyemelea Gambo. Mauti katili yasiyo

na huruma. Moto ulipowashwa ili ateketezwe,Gambo

alikikumbuka kile kibwagizo alichokipenda kukariri na

kwa sauti ya juu na unyenyekevu alikikariri huku mkono

wake wa kushoto ukiteketea kwenye moto.

Unyama ulioje! Aliukumbatia mkoba wake,

akayafumba macho yake na kunena, “Mimi mtoto tu!

Maskini mimi, nafsi yangu yanitatiza, lakini mahitaji

yanizidi,” akapoteza fahamu. Watu walishangaa kuyasikia

maneno yale.

Sura ya pili

Saa mbili kamili usingizi ulimpaa Gambo. Akaenda

miayo mara kadhaa huku akijinyoosha na kujigaragaza

kitandani, kisha akayapangusa macho yake ya chawa

yaliyojaa matongo na kuanza kuyapepesa kila sehemu

kwenye dari. Hakuwa na haja tena na usingizi wa pono ila

uchovu wa siku za mwambo alizoziita maisha ya ahera.

Alijihisi mwili ukiwa dhaifu huku tumbo likinguruma bila

shaka likidai haki yake. Mara moja akakumbuka hakuwa

amekula chajio wala kisebeho.

Aliazimia kutoka kitandani atafute chakula. Kabla ya

kushuka kutoka kitandani, maneno ya marehemu mama

yake, Bi Nusura, yalijikariri akilini mwake, “Mwanangu,

mkumbuke Mungu siku zote, kwenye raha na kwenye

shida, niwepo au nisiwepo. Siku njema na maisha mema

hufanikishwa na Mungu. Yakumbuke maneno haya

wakati wote.”

Papo hapo, Gambo aliyafumba macho yake,

akainuka taratibu, akapiga magoti kitandani na kupiga

Bismillahi:

Baba yetu Mwumba mbingu na nchi.

Mwenye kuneemesha neema za kila aina

Nihurumie mimi mwanao.

Daima niepushe na maovu.

Mayatima watimizie mahitaji yao.... Amina.

Alijizoazoa kitepetevu kutoka kitandani na kukimbilia

maji yaliyokuwa kwenye buli. Yalikuwa yamekanzwa.

Akayamimina kwenye bilauri, akayatia asali kisha

akayanywa taratibu huku ameketi juu ya kile kitanda.

Baadaye alifuliliza hadi nje ili kubarizi. Jua lililokuwa

limechomoza lilimkaribisha kwa mikono miwili. Liliungwa

mkono na upepo mwanana uliokuwa ukivuma kutoka

ufuoni mwa bahari. Alihisi faraja moyoni na tumaini la

siku njema.

Aliketi juu ya jiwe, akaokota vijiwe vidogo mkononi

na kuanza kulenga ndege wadogo waliopita karibu

naye. Kweli aliyafurahia yale mandhari yaliyopendeza

na kumfanya asahau matatizo aliyokuwa ameyapitia

kwa muda. Alipotazama nyuma, hakusita kutabasamu

alipoliona lile jengo kubwa la kifahari ambalo sasa alijua

ni nyumbani. Asingeteseka tena akilala kwenye vibanda.

Kuna jambo moja hakuwa daima akitamani

kukumbuka, ile siku aliyoletwa hapo hapo katika jengo

hilo akajitoma ndani kupitia dirishani ili awafungulie

wale majambazi marafikize Kitaka. Aliutazama mkono

wake wa kushoto ulivyojaa mabaka na makovu akahisi

uchungu moyoni mwake. Alijua fika kuwa hayo yote

yasingekuja kutokea isingekuwa kwa uwepo wa ukatili

na ubinafsi wa binadamu.

Kwa kweli kifo cha wazazi wake kilikuwa pigo kubwa

kwake. Kilimtatizia ndoto zake kwa kumkatizia masomo

yake akiwa angali mdogo. Kila mara alipokumbuka tukio

hilo, alikilaani kile kitendo vikali.

Wakati ule ule alizama kwenye lindi la mawazo.

Aliona bayana jinsi mkasa huo ulivyotokea. Hayawani

wanane waliojihami vilivyo walivyowavamia na kuacha

hadithi ya kutambwa kwa vizazi vya miaka na mikaka.

Yalikuwa mambo yaliyojiandika akilini mwa Gambo kwa

wino ambao kamwe usingefutika.

Kwa kweli aliikumbuka vizuri sana siku hiyo kana

kwamba ilikuwa jana tu. Saa moja asubuhi, Alhamisi

tarehe 27, Disemba 1995. Ilikuwa baada ya staftahi baba

yake alipoufungua mlango wa chumba cha maegesho,

akawasha gari lake na kurudi chumbani kuwaaga Gambo

na mama yake. Wakati huo Gambo alikuwa mwanafunzi

wa darasa la tatu lakini alikuwa kwenye likizo. Baba yake,

bwana Mambo, alikuwa mwajiriwa katika Shirika la Reli

hivyo basi asubuhi hiyo alikuwa ang’oe nanga kuelekea

kazini.

Ghafla mlango ulifunguliwa kwa kishindo nusura

uvunjike. Bwana Mambo akaangushwa chini pu kama

gunia la viazi. Wavamizi walikuwa wamebana nyuso

zao kwa mabarakoa wasije wakatambuliwa. Mama yake

Gambo alipoona yaliyotokea, alimvuta Gambo upesi na

kukimbilia mlango wa jikoni. Aliufungua upesiupesi. Ghafla

alivutwa nyuma na yule mvamizi. Alimwachilia Gambo na

kumhimiza akimbilie nje. Gambo alisikia mifyatuko kutoka

mle nyumbani. Alitaka kurudi mle nyumbani lakini miguu

ilikataa. Alizidi kuchana mbuga bila hata kujua alikokuwa

akienda.

Gambo alipiga milundi kwa hatua si haba asubuhi ile.

Alijua alikotoka lakini alikoenda hakujua.Mara kwa mara

mawazo yalimshika miguu, akajikuta akisitisha mwendo

na kusimama bila sababu mahsusi. Mawazo yalimsonga,

akajumlisha akaondoa lakini yote hayo yakawa bure si

kitu. Machozi yakamtiririka njia nne nne mithili ya ngamia.

Kweli asingeweza kuwaona wazazi wake tena? Aliganda

kama kigaga pale kwenye kile kijia, akivuta taswira ile,

sinema ya ajabu aliyokuwa ameshuhudia asubuhi ile.

Aende wapi? Afanye nini? Ndiyo maswali yaliyoiteka

nyara akili yake wakati ule. Alifuta machozi kwa ukosi wa

shati lake na kuyapangusa makamasi kwa viganja vyake.

Alipotazama nyuma, aliona wingu la moshi uliokuwa

mweusi ti ti ti, likihanikiza hewani na kutanda kote huku

likibadili anga na kuifanya kuwa nyeusi. Alielewa fika

kuwa hapakosi moto popote palipo na moshi. Alijua bila

shaka kuwa kulikuwa na jambo lililoendelea sehemu ile.

“Niende au nisiende? alijiuliza Gambo. “Ndiyo,

nitakimbia pale nijionee mwenyewe. La, sitaenda.”

Nafsi ilimtatiza Gambo, akaganda pale pale,

hakujua asonge mbele au arudi nyuma. Alihisi ndege

mbaya alikuwa ametua kijijini pao siku hiyo. Mibweko

ya mbwa ilishika usukani. Mbwa walibweka ovyo, kwa

majibizano kana kwamba walikuwa wakikariri shairi la

ngonjera. Jogoo waliwika kwa hali ambayo haikuwa ya

kawaida. Kuku walikokoneka. Ng’ombe nao walisikika

wakiroroma ovyo ni kama walikuwa wamenusa harufu ya

simba.

Punde tu, sauti za kike zikatanda kote, ukemi ukitokea

kila pembe. Gambo alijipata akitetemeka kama mgonjwa

wa malaria. Alipojitazama aligundua kuwa suruali yake

ilikuwa imeloa chepechepe kutokana na kujiendea haja

ndogo. Woga aliouhisi haukumpa ruhusa atafute chemba

aende haja. Hakuweza kuvistahimili vishindo vya tumbo

lake. Basi pale tu aliposimama pakawa ndio msala wake,

kwa haja kubwa na ndogo. Pumzi zilimwenda mbio,

akatamani ardhi ipasuke na immeze akiwa hai.

Aliona ni kama siku yake ya kiama ilikuwa imewadia.

Taratibu alijipata akianguka ardhini bila kishindo wala

pupa. Aliketi chini akakiinamisha kichwa chake, tayari

kumpokea Izraili. Dakika chache baadaye, alikumbuka

nasaha za mama yake kuhusu maombi. Mara moja

alijinyanyua akapiga magoti akasema sala:

Mungu wewe ni mkubwa

Nipe nguvu za kustahimili haya yote

Ikiwa nitakufa, ilaze roho yangu pahali pema

Lakini Mungu sitaki kufa

Mama yangu aliniambia

wewe unafanikisha maisha mema...

Akiwa bado katika ile hali ya kuomba, alisikia

sauti nzito za watu zilizojaa hamaki, wakija upande wake.

Hakuwa na wakati wa kukamilisha sala yake bali alijua

lazima atafute mbinu za kuepuka maafa ambayo aliona

yakimkaribia.

Watu wale walikuwa wakiimba nyimbo, na

ukidhani ni nyimbo za kumsifu Mungu basi utakuwa

umekosea. Gambo alijua asingekimbia popote pa

kijificha, mdogo alivyokuwa alikuwa kama tone moja

akilinganishwa na lile kundi lililokuwa likijongea.

“Yaloloeee... mmbaa... mmbaa... yaloole...”

“Akiliimba... mababantuu... yaloloee yaloloee”

“Kilaki ndikuuo... onyekilaakii...”

Gambo alisikiliza kwa makini na kwa ndege mzuri,

aliweza kuelewa ujumbe wa lugha iliyotumika kwenye

huo wimbo.

Bila kupoteza wasaa, alisuka mikakati ya

kujinusuru iwapo taabu ingekuja upande wake. Aliamua

kuimba pia ili ajitambulishe, watu wale wamfikiapo wasije

wakamwangamiza.

“Ilaki Gambo... mwana weno Yaloole...

Ilaki Gambo... Wenyomba Medoo...

Nusura ni mamaa...”

Kwenye wimbo wake alijitambulisha kuwa yeye

aliitwa Gambo mwana wao, wa nyumba yao. Mama

yake aliitwa Nusura. Kadri walivyozidi kumkaribia ndivyo

alivyozidi kupaza sauti ingawa kwa shida sana kwa

sababu sauti ilikuwa inampwelea baada ya kulia kwingi.

“Ilaki Gambooo... mwana weno Yaloole..

“Ilaki Gambooo. Wenyomba Medoo...

Nusura ni maamaa.”

Alijikaza kupaza sauti huku akipukutikwa na

machozi pukupuku. Yakini, Gambo alisononeka. Sauti

yake ikadhoofika hadi hakuweza kuimba tena. Hakujua

wale watu walishapata barabara ujumbe wake.

Nusura avamiwe na usingizi pale alipoketi.

Aligutuka akikabwa mkono ghafla na mtu asiyemjua. Mtu

huyo alikuwa amevaa nguo zilizotangaza wazi utamaduni

wake.

“Tilitili mwana Nusura, Wenyomba medo,

akayai Gambo tilitili mwana.”

Mtu yule alimweleza Gambo alipotaka kupiga

kamsa.

Alikuwa na kusudi la kumhimiza Gambo anyamaze

asilie kwani alikwisha kusikia kuwa Gambo alikuwa wa

nyumba yake yaani mwana wake.

Alijitambulisha kwa sauti nzito yenye mkwaruzo,

“Jina langu ni Kombo. Mimi ni ami yako wa kuumeni.”

Gambo aliinuka na Kombo akamnyanyua pamoja

wakaungana na kile kikosi kilichokuwa kikiimba. Katika

hali ile, Gambo alijisawazisha kwenye bega la Kombo,

akakiinamisha kichwa na kukilaza juu ya kichwa chake

mwanamume yule mwenye miraba minne. Polepole

usingizi ulimnyemelea na kumsafirisha safari ndefu katika

ulimwengu wa ndoto.

Sura ya tatu

Ngo... ngo... ngo..., mlango ulibishwa.

“Karibu ndani,” Gambo alimkaribisha mgeni,

akiwa katika jumba la kifahari. Kwenye chumba chake

cha kulala palisheheni samani kadhaa na vyombo vya

kielektroniki. Siku hiyo, mwendo wa saa mbili asubuhi,

alimpokea mgeni aliyemletea habari iliyofurahisha mtima

wake. Ilihusu matokeo yake ya mtihani wa shule ya upili.

Alikuwa ameongoza kote nchini na mgeni yule alikuwa

mwanahabari aliyekuja kumhoji Gambo.

Gambo alimtazama kwa sekunde kadhaa.

Kadri alivyomtazama ndipo akili zake zilivyoendelea

kumshawishi kuwa hakuwa mtu aliyemfahamu. Alifumbua

kinywa na kumwuliza, “Nikusaidie vipi kaka?”

Mgeni yule alisafisha koo na kujitambulisha, “Mimi

ni mwanahabari. Mm... mi... mimi ni ripota wa gazeti la

Anga Pevu na jina langu ni Azandea.”

Gambo alimnyooshea mkono kwa heshima,

“Karibu sana.”

“Asante sana,”Azandea alijibu.

“Kuna jambo gani?” Gambo aliuliza, wasiwasi

ukianza kumnyemelea moyoni.

“Usifanye wasiwasi. Tulipokea habari kuwa

wewe ndiwe mwanafunzi bora nchini katika mtihani wa

sekondari,” alimtuliza huku akiitayarisha kamera yake.

Gambo alitabasamu, “Namshukuru Maulana kwa

kunijalia ushindi huo.

“Ungependa kusomea taaluma gani katika chuo

kikuu?” Azandea alimwuliza Gambo.

“Siku zote nilipokuwa nikisoma nilitaka kuwa

mhandisi. Hata hivyo, uwakili utanifaa,” Gambo alijibu

kwa ukakamavu na uchangamfu.

Azendea alisita kidogo huku akimkazia jicho la

upekuzi. “Mbona basi unaamua kuwa wakili?”

Gambo alicheka kwa sauti kisha akatoa kauli

yake, “Wewe wajua kuwa mwana wa mhunzi asiposana

hufukuta?”

Alipogutuka, alijipata msituni. Alikuwa peke yake.

Hakukuwa na mtu hata mmoja.

Aliishi kule msituni kwa siku kadhaa, matunda ya

mwituni yakawa ndicho chakula chake. Wanyamapori

wakawa marafiki zake. Kila wakati alipoketi chini,

alifanya kazi ile aliyoipenda sana, ukipenda utasema

ilikuwa talanta yake, yaani kutunga mashairi. Hayakuwa

ya kubuni tu bali maudhui ama ujumbe ulikuwa ukweli

kuhusiana na maisha yake.

Shairi lake la kwanza, lilihusu mkasa ule wa kwanza

kuwahi kutokea maishani mwake, jambo lililomtia donda

ndugu kwenye moyo wake. Nalo ni hili:

Balaa wataka nini, tafadhali nelezeni,

Ukiwa menyemelea, hofu moyoni mejaa.

Haishindwi hata kamwe, taaabu kuingilia.

Moyo wangu huna furaha, maisha kanigeuka

Nafsi yanitatiza lakini mahitaji yanizidi.

Malenga huyu mchanga alieleza hisia zake

barabara kupitia shairi la pili. Hakujua mbona yaliyomsibu

yakatokea, alibaki kukisia tu huku akitapatapa kwenye

sababu na vijisababu.

Imani kwangu kanipaa, siamini neno utu,

Katoweka na kupaa, ingawa hewani haipo,

Nani nimwite jirani, ya moyoni nimpashe,

Yalo nichoma Imani, utumwani kunitweka.

Menizimia taa, ilowashwa na waasisi,

manzilini kaniondoa, kiokote nichakure.

Katu siyapendi, nifanyayo aushini

Nafsi yanitatiza, lakini mahitaji yanizidi.

Gambo alikolea kwenye utunzi, ingawa hakuelewa

ulikuwa utunzi. La muhimu kwake lilikuwa kujiliwaza,

kupitisha ujumbe na kupitisha wakati.

Siku moja alipokuwa katika pitapita zake, aliona gari

aina ya lori, lililokuwa la kubeba makaa. Basi alilikaribia,

akawapata wenyewe wamepakia m akaa na walikuwa

katika harakati za kubadilisha mavazi. Mara moja Gambo

alijua fika kuwa chelewa chelewa utakuta mwana si wako.

Basi alichupia lori kama askari wa rais, akajituliza

mara moja huku akiomba kimoyomoyo asije mtu

akamwona. Alikuwa na nia na matumaini kuwa gari

lile lingemfikisha kwenye barabara kuu. Kutoka hapo

ambapo angepata dira aweze kurudi kwao.

Saa thenashara kamili, lori lile liliwasili mtaani

Rabeki. Gambo akashukuru Maulana alipoona

m a g u rudumu yamesalimu amri ya dereva na kusimama.

Alishuka taratibu na kuanza kuenda masia kuelekea

kule asikokujua. Huo ukawa ndio mwanzo wa maisha yake

mtaani Rabeki. Ukurasa wa maisha mazuri ukafungwa na

kumfungulia ukurasa wa masaibu kupitia kifo cha wazazi

wake. Kweli, mti mkuu ukigwa wana wa ndege huyumba.

******

Machozi yalimtiririka tiriri, akauangalia mkono wake

tena na akaiangalia ile nyumba kisha akajiambia, ‘Nina

fursa tena, fursa takatifu, fursa ya kuishi kwa raha tena.’

Macho yake yalitua kwa ‘mama yake’, yaani

yule mama mwenye lile jengo alimoishi Gambo. Ndiye

yule aliyemwokoa kutoka mikononi mwa mauti, usiku

ule ambao angeteketezwa. Kutokana na ule mshororo

alioukariri, yule mama ‘mwokozi’ aliguswa akawaonya

watu dhidi ya kumwangamiza Gambo.

Alipopoteza fahamu, aliuchukua ule mkoba na ndani

aliyapata mashairi ambayo Gambo alikuwa ameyatunga

pamoja na picha aliyokuwa ameichora ya mama yake

mzazi.

Mashairi yale yalieleza masaibu aliyoyapitia

Gambo baada ya kifo cha mama yake na baba yake.

Hapo ndipo yule mama alipopata maana ya ule mshororo

aliounena Gambo kuwa, ‘Nafsi yangu yanitatiza, lakini

mahitaji yanizidi,’ kutokana na huruma, aliapa kumchukua

Gambo.

Aliyagharamia matibabu yake kisha akamrudisha

shuleni akaendelea na masomo. Gambo alitabasamu,

akainuka upesi, akakimbia na kumkumbatia, huku moyoni

akiwa mwingi wa furaha. Alikuwa amepata fursa ya kuishi

na kutimiza ndoto zake. Fursa takatifu, yaani fursa teule.

Sura ya nne

Saa moja kamili ilimpata Gambo kapiga foleni katika

afisi ya kuwasajili wanafunzi wageni shuleni Komboa mjini

Taji. Alikuwa ndiye wa kwanza na wa mwisho kwenye

foleni. Ilikuwa foleni ndefu mno kwani hakusita kutamani

kujiona kwenye dawati; kaketi kitako akimsubiri mwalimu

au hata akiendelea na kipindi cha somo lolote.

Kwa kweli Gambo alikuwa amefika shuleni

mapema, huku akiwatangulia wote; walimu, wanafunzi

wenzake na hata mwalimu mkuu, ambaye kwake Gambo

alikuwa mgeni wake.

Akiwa katika hali ile, Gambo alivuta taswira.

Alikumbuka barabara siku ile aliyoota ndoto iliyomwacha

na matamanio si haba. Alikumbuka mbisho wa

mwanahabari, maamkizi, kisha maswali ya udadisi.

Alikula yamini kuwa lazima maishani mwake angekuwa

wakili, na si wakili tu bali wakili bora, mwanasheria wa

kutajika, hakutaka kujifunga kwenye sehemu mahususi.

Jinsi angetimiza hilo, lilisalia kuwa kitendawili ambacho

ni yeye tu aliyekuwa na jibu lake.

“Asalaam aleikum”, aligutuliwa kutoka katika

pilikapilika zake za kimawazo.

“Aleikum salaam mwalimu,” alijibu huku

amejiinamia kwa tahayuri na uoga.

Gambo alijua fika kuwa yule aliyemsalimia lazima

ndiye aliyekuwa mwalimu mkuu. Daima alielewa kuwa

yeyote aliyeonekana kwenye afisi ya walimu alikuwa

mwalimu bila shaka.Hakuuinua uso wake kumtazama

yule mtu aliyemsalimu kwani alichelea kuitwa mtovu wa

nidhamu. Alitaka kujilimbikizia sifa sufufu kuwa alikuwa

mtoto mzuri mwenye heshima.

“Ha ha ha…,” Kicheko cha radi kilifuatia.

Kicheko kile kilimshtua Gambo na kumfanya ainue

uso wake upesi kumtazama aliyesimama mbele yake.

Mara moja macho yake yakatua kwenye maandishi ya

kofia aliyoivaa mtu yule.

‘BMW security’ alisoma kwa sauti huku akiacha

kinywa achama kiasi cha kukaribisha nzi kufanya makazi

yao humo.

Salaale! Aliyemwita mwalimu hakuwa mwalimu

bali bawabu wa shule aliyekuwa amekuja kufungua afisi

ya mwalimu mkuu, ilivyokuwa desturi yake.

Huku akiwa ameshika kicha cha funguo mkononi,

bawabu yule alimnyooshea mkono Gambo akimtaka

salamu.

“Asante mwanangu, karibu,” alimsemeza Gambo.

“Ulinipandisha madaraka na kuniita mwalimu,

asante. Kwa kweli nilipokuwa mtoto mdogo umri wako,

nilitamani sana kuwa mwalimu pindi nitimiapo umri

mwafaka. Lakini hayo hayakuwezekana. Mwanangu

usome kwa bidii utimize ndoto zako. Shule ni kiwanda

chenye malighafi ya thamani, kinachotengeneza

wanaume na wanawake wenye thamani kutokana na

watoto sampuli yenu. Hivi leo ninaishi….”

“Ninaomba kujua baba mbona hukutimiza ndoto

yako na kuwa mwalimu,” Gambo alidakiza usemi wa

yule bawabu, kwa swali ambalo wakati wote huo alikuwa

akilikariri tamulini mwake.

Piip! Piip! Honi ya gari kwenye lango kuu ilisikika.

Hapo bawabu hakuwa na budi kuondoka upesi pasi na

maagano. Kwa hivyo Gambo akabaki bila jibu la swali lile

alilokuwa amemwuliza bawabu. Ilibidi aanze kukisia na

kujijazia dondoo lile lisilokuwa lake la kutafutia jibu.

“Lazima mzee huyu kapitia maisha kama yangu.

Huenda amepitia unyama na ukosefu wa utu nilivyopitia

mimi,” alijishawishi Gambo.

“Haidhuru, yaliyopita si ndwele. Sisi wanasheria

shupavu hatuishi jana, tunaishi leo na kesho,” alijisemea

Gambo huku akichanua tabasamu mufti.

Ungalimwona ungalidhani Gambo kavamiwa na

kichaa. Alisimama kutoka pale alipoketi na kuyaruhusu

macho yake kuzuru kila pembe na mandhari ya shule

ile. Aliweza kuwaona wanafunzi waliokuwa wakiwasili

madarasani mmoja mmoja.

Punde si punde, Mwalimu mkuu aliwasili. Gambo

akang’amua kuwa wakati aliokuwa ameuongoja kwa

hamu na dukuduku kuu hatimaye uliwadia. Gambo

hakuwa mwanafunzi mgeni tu, bali pia alikuwa mgeni wa

maisha ya shule ya mjini, iliyosheheni wanafunzi kutoka

familia za walalahai pekee.

Hakujua ni vipi angeyamudu maisha ya pale hasa

maisha ya shule ya bweni. Haikuwahi kumjia hata kwa

ndoto tu kuwa siku moja yeye Gambo, angejikuta kwenye

shule ya bweni. Akawa na hisia tatanishi, za uoga na

furaha, zote zilimvamia na kuiteka nyara nafsi yake.

Kwa wakati ule hayo ndiyo yaliyomtatiza Gambo,

hakujua kuwa kuna makuu yaliyomsubiri, yaliyomkodolea

macho ya kejeli ingawa kwa siri.

Sura ya tano

“Mwanafunzi wa kwanza aingie,” mwalimu mkuu

alitoa amri.

Wasiwasi wa aina fulani ulimnyemelea Gambo.

Woga ukamvaa na ghafla akahisi haja ya kwenda pembeni

angalau kwa haja ndogo. Hayo hayangewezekana kwa

wakati ule kwani alikuwa mhitaji mkuu wa hisani ile, hivyo

asingetaka kukosea.

“Sisi wanasheria hodari huwa hatuogopi,” Gambo

alijisemea kimoyomoyo, akatabasamu kisha akapiga

hatua kuelekea ofisini. Mahojiano machache baina ya

Gambo na mwalimu mkuu yalifuata.

Mwalimu mkuu alimkaribisha na kumwamkia

Gambo huku akiiweka kalamu mezani, “Hujambo bwana

mdogo?”

Gambo aliitikia kwa unyenyekevu, “Sijambo

mwalimu.”

“Jina lako ni Gambo, sivyo?” Mwalimu mkuu aliulza

na kutabasamu kama mzazi kwa mwanawe.

Gambo aliingiwa na mshangao na mshtuko,

“Ndivyo mwalimu.”

Mwalimu mkuu aliona mshtuko wa Gambo akataka

kumtuliza, “Usiogope, nilikuwa nikikusubiri. Ni mimi

niliyekutumia mwaliko wa kujiunga na shule hii.

Gambo alishusha pumzi nusura ampigie Mwalimu

mkuu magoti kwa kumshukuru, “Asante mwalimu.”

“Niambie jina lako na majina ya wazazi wako pia,”

mwalimu mkuu alimwambia.

“Jina langu ni Gambo Mtume, baba ni Mtume na

mama ni Nusura,” Gambo alijibu kwa ufasaha.

Mwalimu mkuu aliinua macho na kumtazama

Gambo kwa muda kisha akamwuliza, “Nipe majina yote

mawili ya kila mzazi.”

Gambo alifungua mdomo ukabaki hivyo kwa

muda. Alimeza funda la mate. Hakuna neno lililomtoka.

Machozi yalianza kumlengalenga machoni. Baada ya

kuhangaikahangaika sauti hafifu ilimtoka, “Hakika sijui

majina mengine ya wazazi wangu. Wakati huo nilikuwa

mdogo sana.”

Ilikuwa ni zamu ya Mwalimu mkuu kupigwa na

butwaa. Alijitahidi kutoonyesha mshangao. Alikuwa

hajawahi kumwona mtoto anayejiunga na shule ilhali

hakuwajua wazazi wake kwa majina yao. Kwa hivyo

alijipata tu akisema, “Aa… aa... aa, hakuna neno bwana

mdogo.”

Usaili ule ulipokamilika, Gambo alisajiliwa katika

darasa la nne. Ingawa hakuwa amekamilisha masomo

ya darasa la tatu, umri wake usingemruhusu kujiunga na

darasa hilo. Hata pale darasa la nne, ilichukua mkondo

wa pasipo budi hubidi.

Bi. Kesi alibisha langoni pa mwalimu mkuu na

kumpokea Gambo ili ampeleke darasani. Njiani Gambo

alitazama huku na kule, hisia mbalimbali ikimwingia

akilini na moyoni. Alihisi ni kana kwamba kila mmoja

katika maeneo yale aliyajua na kuyasoma maisha yake

barabara. Hata hivyo alipiga moyo wake konde na

kuandamana na Bi. Kesi hadi darasani.

Macho ya kila mwanafunzi pale darasani yaliinuliwa

na kutua kwake Gambo. Nyuso zao zilisheheni alama za

mshangao. Gambo hakujua aikabili vipi hali ile. Alijihisi na

kusadiki kuwa kuku mgeni hakosi kamba mguuni. Umbo

lake kubwa kuliko wote darasani, halikumruhusu aketi

kwa starehe kwenye dawati lile dogo. Kimo chake kirefu

nacho kiliusaliti uwepo wake pale. Hata ingawa aliketi

nyuma kabisa ya wenzake, kila aliyeingia mle darasani

alimwona wa kwanza.

Gambo aliiona siku hiyo kama siku iliyokuwa ndefu

zaidi maishani mwake. Ilijikokota huku Gambo akiilaani

kila sekunde. Hatimaye alisalimu amri na kujiambia

kuwa katu asingeyaruhusu maumbile kusitisha ari yake

ya masomo bali angezidi kujikakamua. Alimeza mrututu

na kujikumbusha kuwa masomo ndiyo iliyokuwa njia ya

pekee ya kujikomboa maishani.

Maskini Gambo akawa ndiye chanzo cha kila

utani mle darasani. Wengi walimkwepa wala hakuna

aliyemtakia urafiki. “Inakuwaje baba kuja kusoma na

watoto wake!” alimsikia mwanafunzi mmoja akilalamika

kwa mwenziwe.

“Baba yupi?” aliulizwa na mwezake.

“Yule twiga karefu,” alijibiwa.

“Karefu ni baba wa watoto? Ana mke? Ana watoto

wangapi?”

“Mimi sitaki kujua ana watoto wangapi. Ninaenda

kumwambia baba yangu anipeleke katika shule

nyingine...”

Hazikupita siku tatu. Gambo hakuwaona watoto

wale tena. Waliobaki walijitenga naye kama mgonjwa

wa ukoma anavyotengwa kwa ajili ya matibabu. Gambo

alibaki wakati wote amejiinamia kama kondoo.

Hata hivyo, alijua kuwa hayo yote yangeisha ikiwa

angeelea kwenye bahari ya masomo kwa kuwapiku wale

wenzake.

Baada ya mwezi mmoja mtihani ulifanywa. Gambo

alijipata miongoni mwa wanafunzi watano wa mwisho.

Jambo hili lilimwatua moyo na kumtonesha kidonda

ambacho kamwe hakutaka kutoneshwa. Akahisi kama

askarijeshi aliyeshindwa kudhibiti usalama katika ghasia

za waandamanaji. Aliona kuwa amejisaliti na kumsaliti

mfadhili wake.

Sura ya sita

Masaibu ya Gambo hayakufika kikomo pale katika

shule ya msingi. Umri wake ulimfanya kujiona kama

mbwamwitu miongoni mwa wanakondoo pale shuleni.

Jambo hili lilimtia tabasamu kila alipolikumbuka hasa

baada ya kuhitimu masomo ya msingi. Mambo mengine

yalimsubiri katika shule ya sekondari na labda chuo kikuu.

Kitu muhimu kinachobadilisha mengi ni wakati.

Wakati hufanya marafiki kukosana au maadui kupendana.

Wakati hufanya aliyekuwa chini akawa juu na aliyekuwa

juu akawa chini. Wakati huo ulifanya Gambo akajikuta

amehitimu elimu ya shule za msingi. Alikumbuka mambo

yalivyokuwa mwanzo hadi wanafunzi wote walivyokuja

kumpenda na kumtegemea pale shuleni. Aliwashauri

wengi na kuwatia moyo waliotaka kukata tamaa.

Alikumbuka alivyoteuliwa kuwa kiranja wa

ushauri nasaha. Alijua matatizo ya wenzake na namna

ya kuyatatua. Waliokosana aliweza kuwapatanisha.

Aliona nyota yake ya kuwa mwanasheria ikianza kupata

mwanya katika mawingu meusi yaliyokuwa yameifunika

hapo awali. Kwa hivyo, alipotangazwa miongoni mwa

wanafunzi wa tano bora walioongoza katika mtihani wa

kitaifa wa shule za msingi, alishangilia sana.

Mdhamini wake alimhakikishia kuwa angeendelea

na masomo katika shule ya upili. Kwa hivyo furaha

isiyokuwa na kifani ilimfurika akipokezwa barua na

mwalimu mkuu. Ilikuwa barua ya kumwalika kujiunga na

shule ya kitaifa – Bingwa School.

Baada ya masomo katika Shule ya Komboa, Gambo

alijiunga na Bingwa School. Hii ilikuwa shule ya kitengo

cha kitaifa. Hivyo basi kila mwanafunzi aliyesajiliwa

shuleni humo, alikuwa yule gwiji aliyefuzu vyema kutoka

jimbo lake. Jambo hili la kuwakutanisha mabingwa wa

masomo katika shule moja, lilileta ushindani mkali wa

kimasomo. Kila mmoja alijikaza kisabuni ili dau lake la

ushindi lielekee kwake. Lakini ilivyo desturi, kila ushindani

una mshindi na mshinde.

Baada ya siku chache Shuleni Bingwa, kuna jambo

lililombainikia wazi Gambo. Lilimtia jakamoyo na pia

kumtia msururu wa mawazo. Hakujua angelitatua vipi au

mahusiano yake yangekuwa vipi.

‘Kwani kila sehemu ni balaa,’ alijiambia. ‘Hata

maisha yote balaa tupu tu?’ aliendelea kujiuliza.

Alisimama kimya na kutazama nje kupitia lile

dirisha la bwalo. Katika hali ile, aliyapitisha macho yake

kila pembe hasa ng’ambo ya pale alipokuwa. Mara

yakatua kwenye Milima ya Tutu. Milima miwili iliyoinuka

na kuacha upenyu mwembamba katikati. Hakika milima

ile ilitoa umbo la maziwa ya mama kama yalivyo kifuani.

Gambo alipoipata picha ile, alijipata akiangua

kicheko. ‘Kweli dunia ina vituko,’ alijisemea. Angalau

kicheko kile kilimtoa, kwa muda, katika ulimwengu

wa mawazo. Aliondoka pale dirishani, akapiga hatua

kinyumenyume. Aliufungua mlango, akavua viatu

akaingia. Aliufunga mlango taratibu. Alipiga magoti juu ya

ule mkeka na kupiga dua.

Ilikuwa ni Ijumaa jioni. Alikuwa akifungua sala au

ibada yake. Angeabudu hadi Jumamosi jioni. Mdhamini

wake alikuwa ni Mwaadiventisti. Huo ndio uliokuwa

utaratibu wa ibada yao.

Gambo alikuwa sasa chumbani peke yake. Hakuwa

na mwingine. Hivyo akawa ndiye kasisi, shemasi na

mshiriki kwa wakati mmoja. Jambo hili ndilo lililofanya

kutengwa kwake na wenzake shuleni humo. Naye

alilichukulia kwa uzito huku likimkera sana. Alijipata

akibaguliwa na wenzake na hata baadhi ya walimu.

Walipokuwa katika majadiliano akashikilia msimamo

fulani ilisemekana ni kwa sababu ya dini yake. Eti achana

na huyu mdini. Aliona jambo hili likimnyima nafasi ya

kujinoa makali ya kushindana na wenzake. Je, ndoto

yake ya kuwa mwanasheria shupavu ingekamilika vipi

katika Bingwa School?

‘Nani bora mbele ya Muumba?’ Siku zote alijiuliza.

Siku hii aliapa kufika kikomo cha utesi wake. Mara

moja wazo likamjia na akasuka mikakati.

‘Nimwandikie mama yangu barua nimweleze

yanayonisumbua,’ alijinenea.

‘La, nimwombe anitafutie shule tofauti nijiunge

huko,’ alijirekebisha.

Basi bila kusita alikimbilia darasani, akaichukua

kalamu, kisha karatasi na kuondoka. Alifululiza hadi

maktabani ambapo alijua angeiandika barua ile bila

yeyote kujua.

GAMBO MPOLE,

S.L.P 30,

MALENGONI,

3-3-2018.

Kwa mama Saida mpendwa,

Nina furaha riboribo kama kapera aliyeuasi

ukapera kwa kupata fursa hii ili kukuandikia waraka

huu.

Je, u hali gani? Mimi hapa ni mzima kama

ngarange za mvule. Hofu ni kwako mama. Nina Imani

kuwa nawe u salama salmini.

Madhumuni ya kukuandikia waraka huu mama,

ni kuwasilisha ombi langu la kutaka unitafutie shule

nyingine ili nijiunge huko muhula ujao. Uamuzi huu

nimeufikia baada ya kupata wakati mgumu katika

mahusiano yangu humu shuleni hasa kutokana na

suala la ibada.

Nitashukuru sana iwapo utalikubali ombi langu.

Wako mpendwa

Gambo Mpole.

Alitamatisha barua ile na kumpelekea mwalimu

wake wa somo la dini. Alimwomba aiwasilishe baadaye

kwa mama yake mlezi.

******

Baada ya kipindi kile cha likizo, Gambo alijiunga

na shule yake ngeni, Shule ya Upili Maua. Alijawa na

bashasha asubuhi ile alipofikishwa shuleni Maua na

mama yake mlezi. Alijihisi kuwa na matumaini mapya na

imani ya kutimiza ndoto zake ikamrudia.

Baada ya kusajiliwa, ilibidi mama mlezi aondoke.

Gambo aliinuka kutoka kitini alipoketi. Aliubeba mkoba

wake, mama yake akamshika mkono wakaondoka ofisini.

Furaha aliyokuwa nayo Gambo ilipisha machozi

yaliyomtiririka kama mtoto mchanga bila ya kuyazuia.

Mama yake aligeuka akamtazama, naye Gambo

akamtazama, wakatazamana, kisha wakakumbatiana

kwa furaha. Kwake Gambo maisha yakapata maana tena

kupitia yule mama aliyemfaa kwa jua na mvua.

‘Nitakufaa maradufu siku moja. Hiyo siku yaja,’

alijiambia kimoyomoyo huku akimpungia mkono hewani

kwa kumuaga mama yake mlezi. Alikuwa tayari kukitegua

kitendawili cha maisha ...

Sura ya saba

Kule shuleni Maua, Gambo alijifunga nira

masomoni, akajikaza kisabuni na kuibuka nambari moja

kila muhula. Shuleni mumo humo alikutana na wanafunzi

wa matabaka mbalimbali. Kunao waliozaliwa katika

familia za walalahai, walalaheri na bila shaka walalahoi.

Hakujali hayo bali alishirikiana nao wote bega kwa bega.

Tayari maisha yalikuwa yamemfundisha kuwa

mkakamavu, mwenye subira, shupavu na mvumilivu.

Alikuwa mwadilifu na mnyenyekevu daima dawamu.

Licha ya hayo, bidii za Gambo masomoni na tabia yake

nzuri vilimpa sifa chungu nzima na mapenzi kutoka kwa

walimu na wanafunzi wenzake.

Kwa vile alikuwa mwanafunzi mwenye bidii na

mwaminifu, alitwikwa jukumu la kuwa kiranja mkuu

wa shule. Ilikuwa dhahiri shahiri kuwa chanda chema

huvikwa pete. Gambo aliongeza jitihada zaidi masomoni

akauma uzi kwelikweli. Hakutaka kuwaudhi au pengine

kuwatamausha waliomwamwini wote. Hivyo basi alijikaza

na kufua dafu katika mitihani yoyote aliyoifanya.

Kijana Gambo hakufanikiwa katika masomo tu bali

pia michezoni. Alipenda kushiriki michezo mbali mbali

ikiwemo kandanda, mchezo wa pete na vilelvile mpira wa

kikapu. Alishiriki mashindano ya mipira yaliyoandaliwa

kila mwaka ambapo hakukosa kuisaidia timu yake kufika

kilele cha michezo hiyo yaani kitengo cha kitaifa.

Isitoshe, alishiriki pia mashindano ya tamasha za

muziki za shule za upili. Alikuwa mtunzi na mghani stadi

wa mashairi na kila aliyemsikiliza akiyakariri mashairi

alibaki kinywa wazi kwa kustaajabia umahiri wa Gambo.

Kati ya mechi nyingi alizoshiriki Gambo, ile

aliyoshiriki ya mwisho kabla ya kuaga shule ya upili rasmi

ndiyo ilisalia katika kumbukumbu za waja wengi.

Kinyang’iro na patashika ya mchezo wa kandanda

kilikuwa kimeandaliwa baina ya wachezaji kutoka shule

ya Maua na wachezaji kutoka shule ya Lengo katika uga

wa Nyayo. Mashabiki wa timu hizo mbili walifurika furifuri

uwanjani ili kushuhudia mechi na kushabikia timu hizo,

kila mmoja ile aliyoipendelea, waama, kipendacho moyo

dawa.

Saa tatu kamili kipenga kilipulizwa kuwazindua

wachezaji wawe tayari. Wachezaji wa timu ya Maua

walivalia jezi za rangi ya manjano, kaptura nyeusi na soksi

za rangi ya zambarau.Wale wa timu ya Lengo walivalia

jezi za samawati, kaptura nyeupe na soksi nyekundu.

Bila shaka walionekana watanashati mno.

Wachezaji kutoka timu zote mbili walikusanyika

katikati ya uwanja, wakapewa mawaidha na refa kabla

ya mechi yenyewe kung’oa nanga. Halafu wachezaji

walisalimiana kama ishara ya kutakiana heri njema.

Kisha kila timu ilijumuika kwenye gwaride dogo na

kuongozwa na nahodha wao kutuma dua ya ushindi kwa

Mungu. Punde si punde kila mchezaji aliitwaa nafasi yake

uwanjani.

Baada ya kuhakikisha kutoka kwa washika bendera

na wachezaji kuwa mambo yalikuwa shwari bila shari,

refa alipuliza filimbi. Mechi ilishika kasi. Mashabiki wa

kila upande waliwatia shime wachezaji wao kwa shangwe

na nyimbo za kuwasifu. Ama kweli ilikuwa vuta nikuvute

kutoka pande zote mbili. Mechi ilisisimua kwelikweli huku

kila mshirika akitaka kuonyesha umahiri wake vilivyo.

Gambo, aliyekuwa golikipa wa wa timu ya Maua,

alijitahidi kwa udi na uvumba kuchupa kama nyani hewani

ili kuipangua mikwaju mikali iliyokuwa ikielekea langoni.

Alikaa ange kila wakati bila kuzubaa kwani hakutaka

kuiaibisha timu yake. Bila shaka timu pinzani ilikuwa na

makali zaidi.

Kufikia kipindi cha mapumziko, hakuna timu

iliyokuwa imefanikiwa kuona lango la timu pinzani.

Wachezaji walienda mapumzikoni huku wakihema kama

mbwa walionusurika kumezwa na chatu. Hadi wakati huo

matokeo yalikuwa sare tasa.

Baada ya robo saa ya mapumziko, kipindi cha lala

salama kilianza. Kila timu ilizidisha juhudi zake maradufu

dhidi ya timu nyingine. Chenga zilipigwa na pasi kutolewa.

Wachezaji wa timu ya Lengo walionekana kuwalemea

wale wa timu ya Maua kwani walizidi kujongea lango la

timu Maua na kufanya kambi huko kwa muda mrefu.

Duru, mchezaji matata sasa wa timu ya Lengo

alimchenga mpinzani wake na kutoweka mbio na mpira

huku akiuelekeza langoni kwa mianajili ya kufunga bao.

Hata hivyo, Gambo hakuupatia mpira huo nafasi ya

kukaribia wavu.Alipiga mbizi hewani na kuudaka mara

moja.

Mashabiki wa timu ya Maua walirukaruka kwa

furaha, vifijo hoihoi za ‘Gambo... Gambo... Gambo...’

“Lengo, lenga tena. Lengo, lenga tena,” ndizo

sauti zilizotoka kwenye vinywa vya mashabiki wa timu ya

Lengo angalau kuwahimiza wachezaji wao kujikaza na

kujikakamua zaidi.

Kinyang’anyiro kikazua mkondo mpya.

Mashambulizi ya mara kwa mara katika kila lango la timu

zote yakawa ndio mtindo. Mashabiki nao hawakuachwa

nyuma bali walizidi kuwahongera na kuwahimiza

wachezaji wao.

Mnamo dakika ya themanini na tisa, hakuna timu

ambayo ilikuwa imebahatika kuona lango la timu pinzani.

Basi baada ya dakika ya mwisho ya tisini na ushei bila

mafanikio, refa hakuwa na cha msalie mtume wala nabii

ila kuamrisha penalti. Ama kweli, lisilo budi hubidi.

Mchezaji wa timu ya Lengo, aliyejulikana kwa

jina Duru, ndiye aliyekuwa wa kwanza kuipiga penalti.

Kila mwanasoka wa timu yake alionekana kumwamini

sana. Lengo alirudi nyuma hatua kumi. Akaweka mikono

kiunoni. Akatazama lango, akautazama mpira, akaja mbio

na kupiga shuti kali kimo cha twigwa, go go go go go go

go go go... Gambo akachupa na kujipinda kama upinde

na kuudaka mpira na kuganda nao kama smaku.

Baada ya majaribio matatu ya penalti hakuna timu

ilikuwa imefunga bao huku magolikipa wakishika ama

wachezaji wakipiga nje. Sasa ilisalia tu mikwaju miwili

kwani penalti hupigwa aghalabu mikwaju mitano. Golikipa

wa timu ya Lengo akaamua kupiga penalti ya tano. Naye

kama wenzake wote aliambuliwa patupu kwani Gambo

tena aliudaka mpira ule. Nyoyo za watu zikawa mikononi

huku pumzi zikiwaenda mbio.

Ikawa ni zamu ya Gambo kupiga mpira kwenye

penalti ya tano na mwisho kwenye timu yake. Aliuchukuwa

mpira, akausawazisha kwenye eneo la penalti, akarudi

nyuma hatua moja, akatazama mbele kisha akapiga mpira

na kuutikisa wavu wa timu ya Lengo. Mlindalango alienda

upande mmoja nao mpira ukaenda upande mwingine.

Mabao yakawa moja kwa yao.

Bao hilo lilipokelewa na mashabiki kwa shangwe

na nderemo ambazo ungedhani zingaliwaamsha manabii

na mafarisayo kutoka mavani mwao masahaulifu. Gambo

aliiletea timu yake ushindi uliopelekea timu hiyo kutuzwa

kombe la fahari na shilingi alfu hamsini pesa taslimu.

Ushindi huo ulimfanya Gambo ajulikane na kuheshimiwa

na wengi huku hadithi yake ikibaki kutambwa na waja wa

kila aina.

Hatimaye mtihani wa kitaifa wa kidato cha nne

uliwadia. Kama kawaida, Gambo aliukabili na kuibuka

kifua mbele na kukwangura alama takribani zote. Alama

nzuri alizozipata zilimtwalia nafasi murua aliyoitamani

katika maisha yake.Nafasi ya kujiunga na Chuo Kikuu ili

kutimiza ndoto yake ya kuwa wakili.

Basi Gambo alipata mwaliko wa kujiunga na chuo

kikuu cha umma kilichomezewa mate na kila mwanafunzi.

Hivyo basi Gambo alijua kuwa kaangukiwa na nyota ya

jaha na pia Mungu kumfungulia milango ya neema na

rehema.

Mwaka huo ambao Gambo aliufanya mtihani wa

kitaifa shuleni Maua, ndio mwaka ambao shule hiyo

ilifanikiwa kupata ufanisi mkubwa zaidi ikilinganishwa na

miaka mingine ya awali. Kwa hivyo waelekezi waliamua

kuandaa sherehe kubwa ya kutoa shukurani kwa Mungu

kwa matokeo hayo murua yasiyo kifani. Gambo pamoja na

wenzake walialikwa, naye Gambo akaombwa kuhutubia

hadhira ya siku hiyo kwa niaba ya wenzake wote.

Mfawidhi alipolitaja jina lake, shangwe, nderemo

na vifijo vilihinikiza na kutamalaki anga nzima ishara

tosha kuwa Gambo alitambuliwa na kuenziwa na kila

mmoja kwa ushindi wake sio tu katika mitihani bali pia

katika nyanja nyingine kama vile michezoni na kwenye

tamasha za muziki. Ama kweli, jina jema hung’aa gizani.

“Haya basi tunyamaze sisi sote tumsikilize bingwa

huyu wetu. Asanteni sana,” mfawidhi aliituliza hadhira.

Gambo alikabidhiwa kipaza sauti, akasafisha koo

kisha akaanza kutongoa hotuba yake:

“Mwalimu mkuu, naibu wa mwalimu mkuu, walimu,

wazazi na wanafunzi wenzangu, hamjambo? Nina furaha

riboribo kupata fursa hii adimu kusema nanyi wakati

huu tunapoiaga shule hii tuliyoienzi kwelikweli. Hakika

ninamshukuru sana mwalimu mkuu kwa kunipa nafasi hii

ya kuhutubu kwa niaba ya wanafunzi wenzangu.

Ninawapa mkono wa tahania washikadau wote

wakiwemo walimu, wazazi na wanafunzi wenzangu

kwa ushirikiano mwema uliotusaidia kupata ufanisi huu

tunaosherehekea siku ya leo. Kwa yakini, umoja ni nguvu

na utengano ni udhaifu. Kamwe sitamsahau Maulana

ambaye ametupa uhai, nguvu na uwezo wa kuikwepa

mitego ambayo ingetuzuia kufaulu.

Walimu na wazazi, kuna mengi mliyotutendea

ambayo uzuri wake haumithiliki, wema wenu kwetu

hauna kipimo. Mungu awabariki na mbawazi zake lufufu

na azidi kuwaongoza ili muwasaidie wenzetu waliobaki

mlivyotusaidia sisi.

Kwa watahiniwa wa mwaka huu, hata na wale

wa vidato vya chini, hamna budi ila kujifunga vibwebwe

na kujitoa mhanga maishani na masomoni. Fahamu

kuwa mtaka cha mvunguni sharti ainame. Ninawaomba

mzifuate nyayo zetu, muige mazuri tuliyoyafanya na

bila shaka mtafanikiwa. Dumisha nidhamu,hulka njema

na staha kwa wote miongoni mwenu. Masomoni jifunge

masombe, hakuna wakati wa kupoteza katika uzembe

wala msivimbe vichwa. Anza kazi sasa kama sio sasa

hivi. Kumbuka, safari ya kesho huanza leo.

Ninawasihi mtukumbuke pia katika maombi

tunapoondoka ili kujiunga na vyuo mbalimbali, ili Mungu

atulinde tusije tukapotoka bali tuzidi kuwa wangwana na

kulifaa taifa letu katika siku za usoni.

Ninawashukuru nyote kwa kunisikiliza, heri na

fanaka ziwafuate popote mwendapo, asanteni.”

Gambo alimaliza hotuba yake, akamkabidhi

mfawidhi kipaza sauti kwa utaratibu na kuondoka jukwaani

kwa unyenyekevu, huku makofi na heko za shukurani

zikimsindikiza.

Alipojiunga na chuo kikuu cha Bidii, Gambo

hakughairi nia na azma yake wala hakubadilika kitabia.

Aliendelea kuwa mkakamavu zaidi na kutia bidii masomoni.

Hatimaye alihitimu baada ya miaka mitano

chuoni, akapata shahada ya kwanza katika taaluma ya

Uanasheria. Hakika alitimiza ndoto yake.

Baada ya mahafali, chuo hicho kiliamua kufadhili

masomo ya Gambo katika kusomea shahada ya pili yaani

shahada ya uzamili nchini Marekani. Hii ni kwa sababu ya

bidii na ukakamavu wake na matokeo mazuri ya mitihani.

Alijiunga na Chuo kikuu cha Leaders nchini

Marekani ambapo alihitimu na kupata shahada yake ya

pili baada ya miaka mitatu.

Alirudi nchini na mara moja akaanza kazi yake.

Alijiunga na shirika la mawakili lililotetea haki za binadamu

na kutoa huduma za bila malipo ama kwa ada ya chini

kwa wanyonge na wasiojiweza kifedha. Daima hakushiriki

ufisadi, njia za mkato, ubinafsi wala unyanyasaji. Alihimiza

uadilifu na haki kwa wote bila kujali vyeo wala madaraka.

Sura ya nane

Shangwe na vigelegele vilihinikiza nje ya mahakama

ya jijini Malengoni. Wananchi walikuwa wakishangilia na

kuimba nyimbo za ushindi:

Haki leo haki leo haki leo

Raha leo raha leo raha leo

Ushindi leo ushindi leo ushindi leo...

Milango ya mahakama ilifunguka akatokea

bwana mmoja katika suti nyeupe pe! Aliuinua mkono

wa kulia alioufumba. Wananchi waliongeza shangwe na

vigelegele. Wimbo na kucheza kulipamba moto.

Gambo bingwa Gambo bingwa Gambo bingwa

Gambo simba Gambo simba Gambo simba

Haki leo haki leo haki leo

Raha leo raha leo raha leo

Ushindi leo ushindi leo ushindi leo

Baada ya dakika kumi hivi za kuimba huku

wamemwinua Gambo juujuu aliinua mikono kama ishara

ya kuwanyamazisha. Walinyamaza lakini waliombeba

hawakutaka kumtua chini.

“Sema nasi simba wetu,” walimhimiza.

“Sema! Sema! Sema! Gambo sema!” Umati ulipaza

sauti.

Gambo alilisafisha koo kisha akaanza, “Wazee

wangu shikamoo na wenzangu mabibi na mabwana

hamjambo. Leo ni siku kubwa sana katika maisha yenu.

Kesi hii ilikuwa ngumu, imechukua mwaka mzima lakini

leo imeisha. Kilicho na mwanzo kina mwisho. Nasikitika

kwa zaidi ya miaka kumi mmeishi kama wakimbizi katika

nchi yenu.

Kuanzia wiki ijayo hakuna atakayekuwa katika

kambi tena. Uamuzi wa korti umehakikisha kila mmoja

atanunuliwa kiasi cha ardhi aliyoihama hapo awali. Juu

ya hayo kila mmoja atatunukiwa kiasi cha pesa cha

kumwezesha kujijengea angalau nyumba ya mtomo.

Wizara ya ustawi wa mifugo itaipa kila familia ng’ombe

mmoja. Wizara ya uchukuzi itapanga usafiri wa kila aina.”

Gambo alikumbuka hotuba hiyo akiwa katika ofisi

yake Gambo na Gambo Uzalendo Advocates. Alikuwa

ameketi na mdhamini wake Mama Saida aliyemsaidia

sana kimasomo.

Barabara yake ya masomo ilikuwa imempeleka

chuo kikuu alikosomea shahada katika uanasheria.

Baadaye alikuwa amesafiri nchini Marekani kuongezea

masomo akapata shahada ya uzamili. Kazi yake ilikuwa ni

kushirikiana na makundi ya haki za kibinadamu kuwatetea

wasioweza kugharimia huduma za mawakili. Alikuwa

ameanzisha vituo mbalimbali vya kuwaauni randaranda

wa kiume ambao idadi yao ilikuwa imeongezeka sana

mijini. Aliwajengea makao katika vituo hivyo pamoja na

shule na karakana za ufundi.

Wakati Gambo akiwa Marekani akisomea shahada

ya uzamili, jumba la mlezi wake Bi. Saida lilinyakuliwa

na bwanyenye mmoja. Maskini Bi. Saida katika ukongwe

wake sasa hakuwa na uwezo wa kulitetea. Jumba lenyewe

ni lilo hilo walilokuwa wameketi ndani. Gambo aliporudi

alimpepeta bwanyenye huyo mahakamani akakosa la

kusema.

Bi. Saida alirudishiwa jengo hilo naye akamkabidhi

Gambo afanyie kazi yake hiyo muhimu. Kazi ya kuwatetea

wanyonge.

“Gambo mwanangu, sijuti moyoni kuwa Mungu

alinimulikia nikufae utotoni. Ningejuaje ungekuja kunifaa

uzeeni. Nakutakia kila la heri nikingojea amri ya Mungu

hapa duniani,” Bi. Saida alisema kwa tabasamu ya kizee.

Gambo alijaribu kusema akashindwa. Alisimama

kitini pake akazunguka meza akamkabili Bi. Saida. Ghafla,

alipiga magoti na kukiegemeza kichwa magotini pake.

Kilichofuata ni dakika nyingi za kutiririkwa na machozi.

La la la mwanangu. Inuka leo haikuwa siku ya

machozi. Inuka.

Gambo alisinasina huku akipangusa machozi yake.

Ni kweli mama. Si siku ya machozi. Ni siku ya faraja

iliyotimia baada ya kutuma dua kwa Maulana siku zile.

Kwa hivyo, niruhusu tutume dua tena. Naam, Dua ya

faraja.

Walifumba macho huku wameshikana mikono.

Hakika ilikuwa imetimia... Dua ya faraja.

Kamusi Yangu

mtima: moyo

izraili: malaika anayeaminika kuchukua roho

za watu

bwakia: hali ya kutia kinywani upesiupesi

kama vile chakula

ajuza: mwanamke mzee sana. pia

huitwa bikizee

msonge: ni nyumba ya mviringo yenye paa

lenye umbo la pia

ari: hali ya kuwa na moyo hima wa

kufanya jambo, yaani hamu

nasaha: maneno ya kumpa mtu mwongozo

mzuri katika jambo. Pia ni ushauri au

mawaidha

jizatiti: hali ya kujikaza kwa jambo, mtu au kitu

howa: neno la kumuongolea mtoto kwa nia

ya kumbembeleza alale au anyamaze

hayawani: ni wanyama; pia mtu aliye na roho ya

unyama, hana utu ama hajali

maisha ya wengine

dari: ni sakafu ya juu ya nyumba

ubao: ni njaa

yakini: hakika

Semi

1. Adimika Kama wali wa daku: Kukosekana kabisa.

2. Nyota ya jaha: Bahati nzuri

3. Ingiwa kichefuchefu: Kuwa katika hali ya kutaka

kutapika

4. Kata kalima: Kukatiza mtu anapozungumza

5. Shwari bila shari: Mambo kuwa sawa bila kasoro

6. Msiba wa kujitakia hauna kilio: Shida ya kujitakia

hufai kulalamika inapokupata

7. Anguka Pu!: Anguka kwa kishindo

8. Siku za mwambo: Siku za shida au taabu nyingi

9. Piga bismillahi: Kuomba

10.Ndege mbaya: Bahati mbaya

11.Kulalia mate: Kulala bila kula chakula chochote

12.Mti mkuu ukigwa wana wa ndege huyumba: Mtu

aliyekuwa akitegemewa anapoondoka waliokuwa

wakimtegemea hupata shida

13.Kula yamini: Kutoa kiapo/kuapa

Maswali

1. Taja methali tatu zilizotumika kwenye masimulizi

haya.

2. Tik! Tak!...Ni fani ya lugha inayoitwa________

3. Cheka Ni kwa kulia na kutabasamu Ni kwa______

4. Neno utani limetumika,Lina maana gani?

5. Paji Ni sehemu ya mwili.Je,kipaji Ni Nini?

6. Unadhani ndoto ya Gambo ilitimia?Eleza

7. Mtoto asiye na wazazi wote wawili huitwaje?

8. Mtu anayetunga mashairi huitwaje?

9. Mshororo wa mwisho kwenye beti za mashairi

unaorudiwarudiwa huitwaje?

10.Taja mambo mawili muhimu unayojifunza kutokana na

wimbo wa Taifa ambayo yamejitokeza katika hadithi

hii.